جمعه, شهریور 26th

Last update11:14:47 PM

شما اینجا هستید: صفحه نخست تولد تای چی چوآن مقالات

«در جستجوی معنای یک راه و روش باستانی در دوران مدرن:

چگونه تمرین تای چی برای تن-روان مفید است.»

阴阳 

 Making Sense of an Ancient Discipline in a Modern Time»

How Tai Chi(太极)Practice Benefits the Body–Mind»

(DOI: 10.4103/CMAC.CMAC_16_19)

 

نویسنده: مقداد عبدی (دانشکده آموزش و تحصیلات بین الملل، دانشگاه طب چینی شانگهای)

برگردان به پارسی: محمد علی شریفیان، سارا موسوی

 ویرایش: مقداد عبدی

 

پیش گفتار 

مقاله حال حاضر برگردان مقاله ای به زبان انگلیسی است که پیشتر در سال 2019 در ژورنال طب چینی و فرهنگ (Chinese Medicine and Culture) از ژورنال های دانشگاه طب چینی شانگهای منتشر شده است، و برگردان پارسی آن حاصل تلاش جناب آقای محمد علی شریفیان از تای چی کاران قدیمی و توانمند سبک سنتی یانگ و سرکار خانم دکتر سارا موسوی است که ایشان هم از تای چی کاران با استعداد در این سبک هستند. از زحمات هر دوی این عزیزان سپاسگزارم و امیدوارم که همگی بیش از پیش شاهد فعالیت های موثر شان در این زمینه باشیم. از جمله فواید این مقاله می توان به گردآوری و شرح اثرات سلامت بخش تای چی آنچنان که در پژوهش ها، مطالعات و کارآزمایی های بالینی در سال های اخیر آمده است اشاره کرد که بی شک سبب درک بهتر ما از تای چی از دیدگاه علمی خواهد شد و نیز به معرفی و ارایه بهتر آن در محیط های دانشگاهی و بیمارستانی-درمانی کمک می نماید. شایان ذکر است که در برگردان پارسی که در ادامه مطالعه خواهید نمود اشاره ای به منابع نشده و در آخر نیز لیست منابع آورده نشده است، بنابراین دوستانی که علاقمند به منابع آن هستند می توانند به نسخه انگلیسی مقاله مراجعه نمایند. در ضمن تصاویری که در اینجا بین سطرهای مقاله قرار داده شده اند در نسخه زبان اصلی وجود ندارند و این صرفا به دلیل زیبایی و ارتباط بهتر با مخاطبان محترم بوده است. در پایان امیدوارم روزی برسد که پزشکان و کادر درمانی عزیز در کشور مان نیز با فواید تای چی بیشتر آشنا شده و در جای خود از فواید آن برای کمک به درمان بیماران شان بهره ببرند. 

 

مقداد عبدی

مهرماه 1399


 

header2چکیده

تای چی یک هنر باستانی چینی است که امروزه به عنوان ورزشی فرحبخش و چندوجهی تمرین می شود. تای چی شامل مجموعه ای از حرکات است که با حالتی آرام و متمرکز همراه با تنفس عمیق و هوشیاری گسترده نسبت به بدن، ذهن و محیط پیرامون انجام می شود. امروزه شواهد بسیاری گواه بر ارزش و تاثیرگذاری این تمرین جسمی-ذهنی (mind-body) در درمان و پیشگیری از بیماری هاست و شما حتی اگر در شرایط خوبی از نظر آمادگی جسمانی یا سلامتی نباشید نیز می توانید به تمرین تای چی بپردازید. این مقاله مروری بر پژوهش های انجام گرفته بر روی آثار سلامت بخش تای چی در سطح بین المللی در سال های اخیر است. در این مقاله سه بخش اساسی برگزیده و به بحث گذاشته شده اند که شامل : بهبود و افزایش تعادل، تقویت استخوانها و کاهش درد می باشند. شایان ذکر است که فواید تای چی به این چند مورد محدود نشده و سایر آثار سلامت بخش آن در مقاله های دیگر مورد بررسی قرار گرفته یا خواهند گرفت.

کلمات کلیدی: تعادل، استحکام استخوان، چی، کاهش درد، تای چی


 

 

 chinese beautiful scenery

 

 

详推用意终何在?益寿延年不老春。(十三势歌)

 

اگر می خواهید بدانید که در نهایت، هدف چیست، آن افزایش طول عمر است، استمرار بهار جوانی.

(شعرِ سیزده الگوی تای چی )

If you want to know where in the end the purpose lies, it is to increase the longevity and extend one’s years, a springtime of youth

فلسفه، تاریخچه و توسعه تای چی 

تای چی یک هنر باستانی چینی است که امروزه به عنوان یک ورزش دلپذیر و چندوجهی تمرین می شود. تای چی شامل مجموعه ای از حرکات است که آرام و با تمرکز انجام گرفته و با تنفس عمیق و هوشیاری گسترده نسبت به بدن، ذهن و محیط پیرامون همراه است. در این تمرین کم تنش و آهسته، شما بدون توقف در حال انجام مجموعه ای از حرکات هستید که یا با الهام از حرکات حیوانات نام گذاری شده اند، به عنوان نمونه، " درنای سپید بالهایش را می گستراند"،  یا حرکات رزمی، مانند " گردش بدن، ضربه جداکننده" ، یا بر اساس داستانها و افسانه های چینی مانند "سوزن در بستر دریا" و یا نام های کیهانی مانند "هفت اورنگ (Big Dipper)". هنگام انجام حرکات، تنفس شما عمیق و طبیعی است و تمرکز حواس -مانند برخی از دیگر روش های مراقبه- بر روی حس های بدن (Bodily Sensations) است. تای چی با دیگر سبک های ورزشی از جنبه های بسیاری متفاوت است. حرکات معمولا دایره وار اند و هرگز از زور (نیروی زمخت و ناآزموده) استفاده نمی شود، عضلات رها هستند، مفاصل بیش از حد باز یا بسته نیستند و بافتهای همبند بشکل ملایمی کشیده می شوند. تای چی به راحتی با هر شخصی سازگار می شود، از آماده ترین افراد تا آنهایی که به صندلی چرخدار محدود شده اند و یا افرادی که در حال بهبودی بعد از عمل جراحی هستند. قبل از پیدایش تای چی چوان به عنوان یک هنر رزمی، مفهوم تای چی به عنوان بخش مهمی از فلسفه چین از هزاران سال قبل وجود داشته است. همانطور که در متون کلاسیک تای چی عنوان شده است: " تای چی، آن که از ووجی متولد شده و مادر یین-یانگ است. در هنگام حرکت متکثر و در سکون یگانه می شود". در واقع تای چی یک هنر رزمی بر پایه فلسفه تای چی می باشد و ریشه های عمیقی با فرهنگ سنتی چین دارد.

با این پیش زمینه، می بینیم که چرا هنر تای چی به عنوان یک هنر چند جنبه ای در حال گسترش است و مردم را در سراتاسر دنیا با اهداف و خواسته های متفاوت به خود جذب کرده است. یکی از این جنبه ها افزایش سلامتی است. امروزه شواهد بسیاری گواه بر ارزش و تاثیرگذاری این تمرین جسمی-ذهنی در درمان و پیشگیری از بیماری ها وجود دارد و شما حتی اگر در سلامت کامل نیستید نیز می توانید به تای چی بپردازید. این مقاله به بررسی تحقیقات بین المللی در زمینه اثرات سلامتی بخشی تای چی در سال های اخیر می پردازد. 

دیدگاه پژوهش های امروزی:

نخست بالا بردن تعادل

تعریف تخصصی تعادل یا پایداری وضعیت بدن (در حالت های مختلف)، توانایی فرد در حفظ، نگهداری و کنترل جایگاه و حرکت مرکز ثقل بدن نسبت به سطح ایست که (فرد) بر روی آن قرار دارد. تحقیقات بسیار شواهدی مبنی بر تاثیر تای چی بر افزایش تعادل و پایداری در تمام افراد را نشان داده اند، بخصوص در کهنسالان و همچنین اشخاصی که مبتلا به بیماری هایی مانند ام اس، پارکینسون و از این دست هستند و در نتیجه اختلال تعادل دارند. همچنین تای‌چی باعث کاهش ریسک زمین خوردن و ترس از آن می‌شود.

تعادل و رابطه فرد با گرانش در بر گیرنده فاکتور‌های بسیاری است که در کنش با هم قرار دارند. فاکتورهای عضلانی-اسکلتی (قدرت و انعطاف عضله)، ادراک حسی، هماهنگی یا هم‌افزایی عضلانی- عصبی و فرآیندهای ادراکی-شناختی می‌شوند. درک این اجزا و چگونگی افول آنها با بالارفتن سن یا بیماری و درک چگونگی تاثیرگذاری تای‌چی بر آنها به شما کمک می کند تا تاثیر بسزای تای چی در بهبود تعادل را بیشتر قدر بنهید. سیستم عضلانی- اسکلتی شامل استخوانها، مفاصل، عضلات اسکلتی، تاندون ها و رباط هاست. قدرت عضلانی و انعطاف پذیری و همچنین دامنه حرکت مفاصل هر فرد به راست قامتی و تعادل او کمک می‌کنند. در زمین خوردن‌ها (به خصوص در میان کهنسالان)، علت اصلی ضعف چشمگیر عضلات به علت پیری، کاهش انعطاف پذیری مچ پا و کاهش انعطاف ستون فقرات ( بخصوص کشش ستون فقرات (Spinal Extenstion) که باعث ایستادن عمودی می‌شود) است.

تای چی یه تمرین وزن محور (اعمال فشار بواسطه وزن حود فرد) است و جابجایی پیوسته وزن از یک پا به پای دیگر را در خود دارد که باعث تسهیل در پیشرفت تعادل حرکتی ایستاده و قدرت اندامهای پایین بدن (ران، مچ و پا) می‌شود. تحقیقات نشان دهنده قدرت اندامهای پایینی - به خصوص قدرت زانو- با انجام تمرینات تای‌چی افزایش یافته و در نتیجه تای‌چی تاثیر بسزایی در کاهش درد و افزایش عملکرد فیزیکی در بیماران مبتلا به آرتروز زانو، که یکی از فراگیرترین مشکلات مفصلی دیده شده در کهنسالان است، دارد. تای‌چی همچنین باعث بهبود انعطاف و دامنه حرکت نیم تنه بالایی و اندام‌ها می‌شود ‌که جز اساسی کنترل وضعیت بدن است. باور بر این است که این هنر رزمی با ارزش چینی با ایجاد همراستایی‌ها و تاکید بر عمود نگه داشتن بدن با بالا کشیدن سر و تنه باعث بهبود وضعیت استقرار بدن می‌شود.

33508 11102016031513

مولفه دیگر مرتبط با تعادل، بخش حسی (sensory) است. اگر یخواهیم شرح مختصری در مورد نقش ورودی حسی (sensory input) داده باشیم، باید بدانید که مغز ترکیبی از سیگنالهای حسی متعدد مرتبط با تعادل را از چشم‌ها، سنسورهای فشاری واقع در پوست و عضلات و مفاصل و از سیستم دهلیزی گوش (vestibular system) واقع در گوش میانی دریافت می‌کند. با بالا‌رفتن سن، کیفیت این ورودی ها از هر سه سیستم دچار افول شده و تحقیقات متعددی نشان داده اند که کهنسالان در شرایط کاهش یا ناسازگاری در ورودی های حسی در مقایسه با جوانان توانایی کمتری در حفظ حالت استقرار خود دارند.

ضرباهنگ پیوسته، آرام و یکنواخت تای چی باعث بالارفتن هوشیاری حسی از سرعت، نیرو، مسیر و اجرای حرکات و همچنین هوشیاری نسبت به محیط پیرامون می‌شود. با انجام تای چی سیستم حسی شما شدیدا حساس شده که این امر موجب بهبود تعادل و عملکرد می‌گردد. یک بررسی در هنگ‌کنگ کهنسالان تای‌چی‌کار و غیر تای‌چی‌کار هم سن را با هم مقایسه کرد و در کار با دستگاهی که سطح کلی آگاهی نسبت به بدن را اندازه گیری می‌کند کهنسالان تای چی کار نمره بالاتری بدست آوردند. علاوه بر این کهنسالان تای‌چی کار  قابلیت کشش و خمش بسیار بیشتری بدون از دست دادن تعادل در اکثر جهت ها را دارا بودند.

تحقیقی جدید نشان داده است که تای چی‌کاران کهنسال و با سابقه ادراک درونی مفصل زانوهایشان (knee joint proprioception) بهبود یافته و محدودیت های پایایی (stability) آنها در هنگام جابجایی وزن در استقرارها بیشتر شده است؛ همچنین تای‌چی کاران حس بهتری نسبت به موقعیت مچ پا و مفصل زانوی خود در فضا داشتند. از این رو تای‌چی می‌تواند بازخورد سریعتر و دقیق‌تری از تعادل و استقرار تان به شما بدهد که می‌تواند شما را در جلوگیری از افتادن یاری کند. 

برخی از تحقیقات نشان داده اند که تای چی می‌تواند به کسانی که دچار نوروپاتی محیطی هستند و حس بسیار ضعیفی در دستان و پاهایشان دارند، کمک کند. کاهش حس در پا، به عنوان نمونه، شدیدا بر تعادل تاثیرگذار است. این وضعیت بویژه میان افرادی که به دیابت مبتلا هستند یا در حال شیمی درمانی اند بسیار شایع است. یک کارآزمایی غیر تصادفی (non-randomized trial) نشان داده است که یک برنامه 12 هفته ای تای چی در بیماران دیابتی که به نوروپاتی محیطی دچار بودند باعث افزایش سرعت هدایت عصبی (nerve conduction velocity) شده است. نه تنها پاها، بلکه دست ها نیز با انجام تمرینات تای‌چی حساس تر می‌شوند. برای نمونه تحقیقی که به دنبال بررسی میزان حس لامسه گروهی از تای‌چی کاران بود دریافت که تای‌چی بویژه در کهنسالان باعث افزایش قدرت لامسه به میزان مشابه با نابینایانی که خط بریل می‌خوانند می‌شود.

پژوهشی در دانشگاه هاروارد با مدیریت دکتر دیوید کرِبز، نشان داده است که تای‌چی می‌تواند به بیمارانی که مشکل تعادل ناشی از اختلال  وستیبولار دارند کمک کند. آنها 10 هفته تمرین تای‌چی را با با تمرینات رایج بازتوانبخشی وستیبولار مقایسه کردند و متوجه شدند که بطور کلی، تا‌ی‌چی به شکل موثرتری کنترل تعادل دینامیک این بیماران را بهبود داده است. به نظر می رسد تای‌چی مکانیزم های متفاوتی را در مقایسه با روش های سنتی توانبخشی بیماران با مشکل وستیبولار تحت تاثیر قرار می‌دهد. تای‌چی می تواند یک روش درمانی کمکی، مکمل و هم افزا برای بیمارانی که اختلالات وستیبولار دارند باشد. به طور کلی،‌ پژوهش ها نشان داده اند که تای چی می تواند باعث افزایش توانایی جبران، در شرایطی که ورودی های حسی مرتبط با تعادل محدود و یا ناسازگار باشند، شده و این چیزی است که سازماندهی حسی بهبود یافته (improved sensory organization) نامیده می شود. پژوهش ها نشان داده اند که در زمان آزمون تعادل، تای‌چی کاران توانایی بهتری در حفظ تعادلشان دارند. در واقع بعضی از پژوهش ها نشان داده اند تای‌چی کاران مسن سطح مشابهی از کنترل تعادل در زمان این آزمایش های چالش برانگیز را در مقایسه با جوانان سالم بدست آورده اند.

GMYANG5

زمانی که حرکت می کنید، مثلا یک قدم به جلو بر می دارید، تعداد زیادی عضله در بدن شما باید بصورتی هماهنگ منقبض و رها شوند که به این پروسه هم افزایی عصبی-عضلانی می گویند. زمانی که پیر می شوید، هماهنگی این فرآیند های مرتبط از بین می رود، که ممکن است ریسک افتادن شما را افزایش دهد. تنوع غنی حرکات تای چی - ترتیب و توالی حرکات، زمان بندی ها و ترکیب گروه های عضلانی مختلف- تمرین بسیار خوبی برای پرورش هماهنگی الگوهای عصبی-عضلانی است. تحقیقات نشان می دهند که تای چی می تواند تعادل حرکتی شما را تقویت کند و به شما در بازیابی تعادل هنگام به هم خوردن آن، مثلا زمانی که روی پیاده رو خیس لیز می خورید کمک کند.

پژوهش ها گویای آنند که افرادی که تمرینات فشرده تای چی انجام می دادند عکس العمل های عصبی-عضلانی بهتری در مچ پا، هماهنگی بهتری در گروه عضلات و توانایی بالاتری در نگه داری تعادل از خود نشان دادند. در گروه دیگری از تای چی کاران موجب تقویت هماهنگی در مرحله آغازین راه رفتن (gait initiation) یا سریعتر و پایدارتر شدن گیت (gait) شده است. 

عنصر تاثیرگذار دیگر در حفظ تعادل ادراک و شناخت (cognition) است. برای توضیح شناخت، باید بدانید که فرآیند های ذهنی متعددی در تعامل با دیگر فاکتورهای داخلی بر تعادل تاثیر دارند. این فرآینده ها شامل ترس از افتادن، پیش بینی و برنامه ریزی برای شرایط دشوار حرکتی (مانند راه رفتن در تاریکی یا روی سطح یخی) و توانایی توجه شما به کنترل وضعیت بدن به خصوص در زمان انجام کارهای موازی (صحبت کردن با تلفن و و راه رفتن همزمان) هستند. ترس از افتادن مشکل ایست که با بالارفتن سن افزایش می یابد و در کسانی که مشکلات تعادلی و یا تجربه افتادن دارند شایع است. از دیدگاه طب چینی، اضطراب مرتبط با ترس از افتادن باعث ایجاد عدم تعادل چی (Qi) در بدن، تجمیع چی در سینه و سر و ضعیف شدن ریشه در پاها شده و درنتیجه موجب بی ثباتی در استقرار و حرکت می گردد. جنبه زیادی از عملکردهای شناختی با بالارفتن سن ضعیف شده، افراد مسنی که ترس از افتادن دارند بیشتر به افسردگی دچار می شوند و فعالیتهای خود را محدود می کنند؛ به نظر می رسد این عوامل همدیگر را تقویت می کنند. 

بسیار محتمل است که یکی از راه کارهای تای چی برای بهبود تعادل و کاهش میزان افتادن و زمین خوردن افراد، کاهش ترس از افتادن و اضطراب ناشی از آن باشد. نکته جالب این است که ترس از افتادن خود یکی از بزرگترین دلایل افتادن است، بداین معنی که کسانی که تجربه افتادن داشته و یا اختلال تعادل دارند بیشتر دچار احساس عدم ثبات در اسقرار و حرکت می شوند و کمتر نسبت به خود و محیط اطرافشان هوشیارند. شواهد خوبی نشان دهنده آنست که تای چی باعث کاهش ترس از افتادن می گردد، زیرا این شیوه درمانی کل نگر (holistic intervention) موجب تقویت هوشیاری و سبب آرامش بدن شده، با افزایش قدرت و هماهنگی باعث بالارفتن اعتماد به نفس می گردد و معیار های حرکتی، رضایتمندی از پشتیبانی اجتماعی (social support satisfaction) و کیفیت زندگی را بالا می برد. این ویژگی ها چرایی به کار گیری مضاعف و روزافزون تای چی در برنامه های اجتماعی برای توانبخشی تعادلی وجلوگیری از افتادن را توضیح می دهد. 

امروزه محققان با سرعت بیشتری در حال تحقیق بر روی (اثر) هماهنگسازی و مدیریت چندین فاکتور ذهنی-جسمی در حین تمرین تای چی - از جمله حرکت یکپارچه دست و پا، تغییر مداوم جهت، به خاطر سپردن توالی فرم ها، تنفس، آگاهی از وضعیت بدن در استقرار و حرکت و حس های درونی (inner sensations)- هستند که ممکن است موجب تقویت توانایی مدیریت کارهای ذهنی همزمان با انجام حرکات فیزیکی (مانند پایین آمدن از پله ها) بشوند. به عنوان مثال تحقیقات نشان داده اند که تای چی ممکن است در بالا بردن توانایی جابجایی توجه بین فعالیتهای بدنی و ذهنی در بزرگسالان موثر باشد.

یکی از بهترین جنبه های تای چی این است که هر کسی می تواند آن را تمرین کند، از جوانان و افراد سالم گرفته تا کهنسالان و بیماران. تای چی با توجه طبیعت ساده، روان و آرام حرکاتش برای اکثر افراد با و بدون تجربه قبلی ورزشی مناسب است. تای چی می تواند به خوبی متناسب با هر گروه از افراد و با توجه به شرایط آنها تمرین شود. به عنوان مثال گروهی از محققان تمرینات ساده شده ای از تای چی را برای میانسالان طراحی کردند. تای چی نشسته یا تای چی با صندلی چرخدار یکی دیگر از انواع رایج تای چی است که به شکل گسترده ای توسط اشخاصی که مشکلات نیم تنه پایینی دارند تمرین می شود. 

سقوط های مرتبط با صندلی چرخدار میان بازماندگان آسیب نخاعی (SCI) بسیار شایع است. بهبود تعادل ایستای نشسته در بیماران آسیب نخاعی می تواند مانع از لیزخوردن و کاهش خطر سقوط گردد. اخیرا گروهی از محققان در بیمارستان بازپروری یانگ جی شانگهای میزان تاثیر تمرینات تای چی با صندلی چرخدار را روی کنترل تعادل و کیفیت زندگی بیماران آسیب نخاعی ارزیابی کردند. بعد از گذشت شش هفته از تمرین، تعادل ایستا نشسته، قدرتِ گرفتن دست (handgrip strength)، و کیفیت روانی زندگی تای چی کاران نشسته به شکل قابل توجهی بهبود یافت. از این رو این تحقیق پیشنهاد می کند که تای چی می تواند یک تمرین امن، تاثیرگذار و قابل انجام برای بیماران قطع نخاعی باشد. همچنین، به نظر می رسد که تای چی می تواند باعث بهبود تعادل و کنترل حرکتی در بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون شود. بیماری پارکینسون یک اختلال مغزی است که کنترل عضلات را تحت تاثیر قرار می دهد و باعث لرزش، سفتی، کندی راه رفتن و مشکلات تعادلی می شود. این اختلالات شدیدا کیفیت زندگی و عملکرد روزانه را تحت تاثیر قرار می دهند.

تجویز دارو بر برخی از علایم بیماری پارکینسون، مانند لرزش، تاثیر گذار است. اما برخی دیگر مانند تعادل کلی بدن، پاسخ خوبی به درمان دارویی نمی دهند. بعضی از تحقیقات پیشنهاد می کنند که تمرینات ذهنی-جسمی مانند تای چی می توانند باعث پیشرفت های قابل درک بالینی در جنبه های گوناگون عملکرد حرکتی (motor function) و خطر سقوط در میان بیماران پارکینسون شود. کشفیات جدید نیز بر تاثیر تای چی بر بهبود حال و کیفیت زندگی دلالت می کنند. همچنین، تای چی یک راه حل امن و موثر بر سلامت جسم و روان بیماران مبتلا به ام اس  است.

تقویت استخوان ها

استخوان یک ارگان متحرک بدن است که در طول حیات دچار تغییرات و بازسازی می گردد. تراکم استخوان در مردان با بالارفتن سن کاسته می شود. تراکم استخوان بانوان بصورت کلی در سه دهه اول زندگی افزوده می شود. در سن 40 سالگی تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) معمولا دچار افول می شود، با تغییرات شدید تر پس از یائسگی که به موازات کاهش سطح استروژن بدن رخ می دهد. با این حال کاهش تراکم استخوان به صورت مداوم و همراه با مسن تر شدن فرد می تواند ناشی از عوامل دیگری همچون کاهش کلسیم و جذب ویتامین D، کاهش تحرک فیزیکی و یا اختلال در شکل گیری استخوان ناشی از کهولت سن نیز باشد. شکستگی های مرتبط با کاهش تراکم استخوان با اختلالات مزمن، افزایش نرخ بیماران و هزینه های درمانی همراه است.

پوکی استخوان بیماری ناتوان کننده ای ست که میتواند زنان و مردان را در معرض شکستگی قرار دهد. پوکی استخوان (Osteoporosis) به معنای استخوان های پر از منفذ (porous) است. اگر شما پوکی استخوان دارید، بدین معناست که دچار کاهش تراکم استخوان، استخوان هایی با کیفیت پایین و شکننده هستید. ترکیب موارد بالا همراه با بالا بودن احتمال زمین خوردن در افراد مسن سبب ایجاد شکستگی های دردناک و مشکلات سلامتی در این افراد میشود. از انجایی که درمان های دارویی طولانی مدت برای این افراد سبب ایجاد عوارض جانبی نامشخص و هزینه های درمانی گزاف میشود، استفاده از روش های درمانی غیر دارویی درمان مکمل جذابی برای بسیاری از زنان محسوب میشود. به همین علت ورزش هم در دستورالعمل های (guidelines) درمانی پوکی استخوان قرار دارد. عموم افراد بر این باورند که برای داشتن استخوانی فشرده نیازمند به انجام مقدار قابل توجهی ورزش های قدرتی و مقاومتی با شدت زیاد هستیم. علاوه بر این، بسیاری از افراد مسن معمولا تمرینات معمول را نیز چه به دلیل مشکلات سلامتی و یا به دلیل کاهش به مرور علاقه در کنار سایر عوامل انجام نمیدهند. اما تحقیقات نشان داده است که ورزش هایی با فشار کمتر همانند تای چی، ممکن است سبب کاهش نرخ از بین رفتن استخوان بالاخص در زنان با پوکی استخوان محدود (osteopenia) و یا زنان دارای پوکی استخوان (osteoprosis) شود.

متون کلاسیک تای چی بیان میکنند که بدن باید احساسی شبیه «سوزنی در میان رشته ای از پنبه» داشته باشد. این جمله تصویری به ما می دهد از اینکه چگونه استخوان های قوی، عضلات و بافت های همبندِ رها (relaxed) را پشتیبانی می کنند. استخوان ها بافت های پیزوالکتریک هستند و به همین علت میتوانند در پاسخ به استرس های مکانیکی جریان الکتریکی تولید کنند و موجب تحریک های الکتریکی شده که سبب سلامت استخوان میشود. تای چی سبب ایجاد میزان قابل توجهی استرس مکانیکی در استخوان های مختلف به خصوص استخوان های محوری بدن میشود و همچنین بر اساس تئوری، تای چی سبب هدایت و تمرکز  «چی» به سمت استخوان ها شده که این «جریان چی» سبب افزایش قدرت استخوانی می شود. این تئوری ها میتواند دلایلی بر فواید تای چی بر سلامت و تراکم استخوان ها را پیشنهاد کند.

یکی از منابع مهم این اطلاعات پژوهش هایی ست که بر روی تای چی کاران با سابقه انجام و منتشر شده است. این مطالعه به این علت حائز اهمیت است که تغییرات استخوانی آرام صورت می گیرد و نیز مطالعات تجربی طولانی مدت دشواری های زیادی دارد. یکی از این دست پژوهش ها، تحقیقی ست در تایوان که در آن افرادی که حداقل هفت سال تای چی سابقه تمرین تای چی دارندرا با افرادی در همان محدوده ی سنی در همان جامعه که تای چی کار نبودند را مقایسه کردند. آنهایی که تاچی انجام داده بودند در ناحیه لگن و ستون فقرات تراکم استخوان بیشتری داشتند. مطالعه ی دیگری نشان داد که نرخ کاهش تراکم استخوان در تای چی کاران نسبت به افراد همسن در گروه کنترل که تمرین تای چی نداشته اند کمتر بوده است. یکی از کارآزمایی ها نشان داد که تراکم مغز استخوان در ناحیه ی کمری ستون فقرات (lumbar spine) در افرادی که ده ماه تای چی تمرین کرده اند به طرز چشمگیری افزایش یافته در حالی که این تراکم در گروه کنترل نشسته کاهش یافته بود. اخیرا Chow et al  یک کارآزمایی تصادفی جهت سنجش میزان تاثیر تای چی بر پیشگیری از پوکی استخوان انجام داده است؛ آنها مشاهده کردند که تای چی بر روی تراکم استخوان تاثیر مثبت داشته و می تواند به عنوان راهکاری موثر و اقتصادی در پیش گیری از پوکی استخوان به کار گرفته شود. همچنین تایید شد که این تاثیر در افرادی که مدت طولانی تمرینات تای چی انجام داده اند بهتر مشاهده می شود. در مجموع این مطالعات نشان دهنده ی این است که تای چی سبب کاهش ریسک شکستگی های ناشی از زمین خوردن در افراد به ویژه در زنان یائسه (post-menopause) می شود.

کاهش درد

درد یکی از شایع ترین و هزینه ساز ترین مشکلات پزشکی و همین طور یکی از دلایل اصلی مراجعه ی افراد به پزشکان و گرفتن دارو است. تعداد بسیار زیادی از افراد درد حاد و مزمن را تجربه کرده و ابتلا به سندرم درد در آنها تشخیص داده می شود. درمان ها و داروهای معمول عموما درد را به میزان کافی درمان نمی کنند؛ بنابراین، بسیاری از افراد درمان های مکمل و جایگزین را بر می گزینند. از جمله درمان های جایگزین ذهنی-جسمی (mind-body) می توان به شیوه های رهاسازی (تمرینات تنفس عمیق، مراقبه و رهاسازی عضلات)، یوگا، تای چی و چی کونگ اشاره نمود. یکی از مکانیسم های اصلی درد در طب چینی  دردی است که با "رکود" و یا "مسدود شدن" جریان چی در بدن همراه است. درمان آن از طریق به جریان در آوردن مجدد آن و نیز درمان عدم تعادل های ساختاری یا مزاجی است که علت این گرفتگی و انسداد بوده است. شیوه های سنتی موجود برای درمان درد و به جریان انداختن چی شامل طب سوزنی، تویی نا، طب گیاهی چینی، تای چی و چی کونگ می باشند. اساس همه این روش ها بر "حرکت دادن" چی است. تا چند سال پیش از این، پزشکان (طب) غربی بر این باور بوده اند که استراحت در بستر و عدم تحرک بهترین تجویز برای بسیاری از درد ها از جمله کمر درد است. با این حال، شواهد اخیر حاصل از کارآزمایی های بالینی دیدگاه پزشکان را به سوی رویکرد سنتی (طب) شرقی مبتنی بر تحرک تغییر داده است. حرکات و تمرین های ساده، از قبیل تمرینات کششی، تمرینات افزایش دهنده های میزان حرکت مفاصل و تنفس های عمیق هم اکنون به عنوان یکی از تاثیرگذار ترین راه های کاهش درد و بخشی از شیوه های توان بخشی معمول گشته است. اکنون پزشکان ورزش منظم را جهت بهبود عملکرد در افرادی که دارای بیماری مزمن، از جمله آرتروز و کمردرد هستند، توصیه می کنند.

طیف وسیعی از بیماران مبتلا به درد کمر، آرتروز، فیبرومیالژیا و آرتریت روماتوئید به روشهای درمانی ذهنی-جسمی مانند تای چی می پردازند. تعداد رو به افزایشی از مطالعات نشان می دهند که تای چی ممکن است برای تسکین درد و بهبود کیفیت زندگی این بیماران و نیز بیمارانی با سایر مشکلات همراه با درد موثر باشد. این تحقیقات آغازی هستند بر شرح چرایی و چگونگی اثر درمانی مثبت تای چی بر دردهای اسکلتی-عضلانی، مانند بهبود انعطاف پذیری، قدرت، همراستایی ها در وضعیت قرارگیری بدن، الگوهای حرکتی عصبی-عضلانی، تنفس و سلامت روانی. به عنوان مثال مطالعات نشان می دهد که شواهد خوبی در مورد مفید بودن تای چی به عنوان یک روش جهت کاهش درد در آرتروز زانو وجود دارد. از فواید محتمل دیگر می توان به کاهش خشکی و سفتی، بهبود عملکرد و افزایش تحرک اشاره کرد.

یکی دیگر از بیماریهایی که در مورد اثر تمرینات جسمی-ذهنی مورد مطالعه قرار می گیرد فیبرومیالژیاست، بیماری ای که آن را با درد مزمن و منتشر، و پاسخ تشدید شده به محرک فشاری میشناسیم. شواهد نشان میدهد که تایجی شیوه ای موثر در این بیماریست. نه فقط به جهت اثر آن در کاهش درد، بلکه به دلیل بهبود عملکرد جسمانی و بهبود سلامت احساسی و روانی در این بیماران نیز مورد توجه است. در مطالعه جونز و همکاران تمرین تای چی بهبود چشمگیری در درد را نشان داد و حتی برخی مطالعات نشان می دهند که میزان این اثربخشی بیشتر از رژیم های دارویی تایید شده توسط سازمان غذا و دارو آمریکا، از جمله داروهای ضد افسردگی،گاباپنتینوئید و میلناسیپران بوده است. اخیراً، مطالعات غیر تصادفی کاهش سطح درد حاد را در بیمارانی که در یک دوره از تای چی شرکت کرده اند را نشان داده است.




 

 

شرحی بر معنای واژه تای چی

«شرحی بر معنای واژه تای چی»

  «Elucidating  the meaning of the word Taiji» 

نویسنده: مقداد عبدی

 در طول سالهایی که به تمرین تای چی پرداخته ام به هنرجویان، مربیان و تای چی کاران زیادی برخوردم که درک دقیق و کاملی از معنای واژه تای چی نداشتند. این مسئله از زمانی که شروع به آموختن تای چی کردم تا به امروز تغییر اندکی کرده است و به عنوان نمونه هنوز با این پرسش مواجه می شوم که آیا واژه «چی» در تای چی به همان معنای «چی» ایست که در بدن ما در گردش است؟ و یا اینکه بسیاری معنای واژه تای چی را «نهایت برتر» می دانند. چندین سال پیش از این (سال 1391) مقاله کوتاهی نوشتم با عنوان «بیان صحیح کلمه تای چی (On the Correct Pronounciation of the Word Tai Chi) » که در همین وبسایت منتشر گردید. خواندن این مقاله را به همه علاقمندان به تای چی توصیه می کنم چرا که متوجه تلفظ صحیح واژه تای چی ( tài jí) و چرایی همه گیر شدن تلفظ اشتباه آن از منظر تاریخی و زبان شناسی خواهند شد. با مطالعه این مقاله پرسش مربوط به معنای «چی» در تای چی پاسخ داده شده و خواننده متوجه می شود که بیان درست این واژه «تای جی» ست. در ادامه این مقاله نیز به طور خاص از واژه «تای جی» به جای بیان رایج تای چی استفاده می کنم تا منظور بهتر منتقل شود.

با مراجعه به مقاله بالا دیگر نیازی به شرح دوباره بیان صحیح واژه تای جی نیست بنابراین در ادامه تنها به شرح معنای واژه تای جی می پردازم. همانطور که اشاره شد برگردان «نهایت برتر» بسیار رایج است اما در این ترکیب به نهایت چه چیزی اشاره می کنیم و برتری چیست و نسبت به چه چیزی؟ ترکیبی گنگ از نظر مفهموم است، مهمتر اینکه واژه تای جی در زبان چینی از دو واژه ( tài 太) و جی ( jí 极) شکل گرفته است و هیچکدام معنای «برتری» ندارند. در نتیجه برگردان صحیحی نیست.

 برای روشن شدن معنای درست واژه تای جی از دو منظر آن را بررسی می کنیم: تخست از منظر متون کلاسیک تای جی و سپس از دیدگاه استاد بزرگ یانگ جون نسل پنجم از اساتید خاندان یانگ و از اساتید و تئوریسین های به نام تای جی در کشور چین و نیز در سطح بین المللی. چرا که فهم متون کلاسیک تنها با خواندن آنها و بدون بهره بردن از شرح اساتید بزرگ تای جی موجب درک ناکامل از معنای این متون خواهد شد.

 واژه تای جی از دیدگاه متون کلاسیک

در متن منسوب به وانگ زونگ یوئه (Wang Zong Yue) از مجموعه متون کلاسیک تای جی، این واژه اینگونه تعریف شده است:

太极经典,太极拳论,王宗岳

太极者,无极而生,动静之机,阴阳之母也。 动之则分,静之则合。无过不及,随曲就伸

tài jí zhě , wú jí ér shēng , dòng jìng zhī jī , yīn yáng zhī mǔ yě , dòng zhī zé fēn , jìng zhī zé hé 。 wú guò bù jí , suí qū jiù shēn

«تای جی از ووجی زاده شده، مادر این-یانگ است، چهارچوبی است برای حرکت و سکون، در حرکت متکثر شده و در سکون یک (یگانه) می شود. بی ازدیاد و بی کاستی است.»

 این تعریفی بسیار روشن و دقیق از تای جی ست که همانند متن خود بی نیاز از اضافه کردن یا کاستن واژه ایست. اگر این تعریف را با برگردان های رایج واژه تای جی مانند نهایت برتر مقایسه کنیم به نادرستی شان پی می بریم. حال یک قدم فراتر می رویم برای درک بهتر این تعریف و آن بهره بردن از شرح اساتید بزرگ تای جی بر این واژه است. همانطور که پیش از این نیز اشاره شد در اینجا شرح استاد بزرگ یانگ جون، که نخستین بار در کارگاه «درآمدی بر تئوری تای جی» که اسفندماه سال 1398 در تهران برگزار شد با حضار به اشتراک گذاشتم، را به اختصار در اینجا بازگو می کنم. 

Master Yang photo

 واژه تای جی از دیدگاه استاد بزرگ یانگ جون

واژه تی  ( tài 太) به معنای بزرگ ترین، بلندترین (highest, greatest) می باشد و واژه جی ( jí 极) نیز معنای مشابهی دارد. ترکیب این دو واژه با هم را می توان به صورت دو محور تصویر کرد که از هر طرف و از هر جهت بی پایان در حال گسترش هستند و تمام این محیط را در بر می گیرند. مانند دایره این-یانگ ای که همه چیز را در بر می گیرد.

ذهن ما و بدن ما و یا در یک کلام هر کدام از ما در هر زمان درکی و شناختی و سطحی از شرایط جسمی و ذهنی داریم که مشخص کننده وسعت دید و ادراک ما و نقطه تعادلی بر توانایی های ذهنی، ادراکی، شناختی و جسمی ماست. با مطالعه، تمرین و پرورش ذهن و جسم و تن و و روان خود حیطه درک و توانایی های ما گسترش می یابد و به سمت نقطه تعادل جدیدی حرکت می کند تا آن را بیابد؛ این حرکت در شکل زیر از نقطه تعادل 1 به سمت نقطه تعادل 2 و 3 و 4 و ... نشان داده شده است.

                                 نقطه تعادل 2                                                       نقطه تعادل 1 

                                               نقطه تعادل 4                                                     نقطه تعادل 3

این روند رشد و تعالی در زندگی فردی و اجتماعی ما، بسته به همت و تلاشمان، ادامه یافته و وسعت دید و درک ما گسترده تر و فراخ تر می گردد و نقاط تعادل جدیدتر و متفاوت تری را تجربه خواهیم کرد. این روند می تواند بی پایان ادامه یابد. هر کدام از این منزل گاه ها و حرکت ما درون آن به سمت تعادل این-یانگ، تای جی است. به این معنا که تای جی در هر مرحله از رشد ما در برگیرنده گستره تن-روان ماست و به عبارت دیگر حد و نهایت از ماست، حدی بر تای جی نیست. به عنوان نمونه در تای جی چوان، یک تای جی کار در هر مقطع از پرورش جسمی و ذهنی خود یک تای جی ست، یا به عبارت دیگر نقطه تعادلی را تجربه می کند متناسب با حد خود که مشخص کننده تای جی اوست. با تلاش و کوشش و پرورش تن و روان از محدوده پیشین خود فراتر رفته، گستره جدیدی را تجربه کرده و به سمت تعادلی نو از این-یانگ در حرکت خواهد بود. این حد جدید تای جی او را مشخص می کند. این روند رشد و تعالی می تواند گسترش یابد تا جایی که تن و روان فرد مرزهای خود را می شکافد و قلمروهای نو را می آزماید و پیش می رود. این است معنای دقیق و صحیح تای جی. 

نتیجه

این شرح مختصری است از معنای تای جی که ایده اصلی و هسته مرکزی این معنی را از استاد بزرگ یانگ جون و سر کلاس های درس تئوری ایشان فرا گرفته ام، و در اینجا آنرا مختصری گستردم و با کلام خودم به زبان پارسی در اختیار تای چی کاران و علاقمندان عزیز می گذارم. همانطور که گفتم پیش از این نیز در کارگاه «درآمدی بر تئوری تای جی» که اسفندماه سال 1398 در تهران برگزار شد نیز با حضار به اشتراک گذاشته بودم. همانطور که حتما استنباط کردید این معنای گسترده تر و ژرف تری از تای جی است که هم در پرداختن به تای جی چوان به عنوان هنر رزمی و هنر پرورش تن وروان و همچنین در زندگی روزمره می توان از آن بهره برد. امیدوارم که تای جی کاران عزیز معنا و مفهوم صحیح تای جی را مبنای تفکر و عمل خود در پرداختن به تای جی چوان قرار دهند و بیش از پیش در مباحث نظری و تئوری دقیق شوند و مطالعه نمایند. 

در پایان پیشنهاد می کنم همانطور که امروز مترجمان طراز اول در سطح بین المللی در برگردان واژه ه هایی نظیر Qi، Shen، و مانند اینها به ذکر معادل پین یین (pinyin) آنها بسنده کرده و از برگرداندن آنها به زبان خود دوری می کنند، بهتر است واژه تای جی نیز ترجمه نشده و به همین شکل مرسوم به کار رود و برای  فهمیدن و فهماندن معنای آن از تعاریف موجود استفاده شود. بدین سان از بروز اشتباهات و سوءتفاهم ها جلوگیری خواهد شد.

 

با آرزوی امید و موفقیت،

مقداد عبدی

مرداد ماه 1399

 


 

 

 

 

سیزده تکنیک شمشیر در تای چی چوان سنتی یانگ

سیزده کلید واژه برای شمشیر در تای چی

太极剑十三字诀

Tàijí jiàn shí sān zì jué

The Thirteen Key Terms for Taiji sword

33538 11112016024137

 استاد بزرگ یانگ جون، نسل پنجم تای چی سنتی خاندان یانگ

 برگردان به پارسی: مقداد عبدی (Meghdad Abdi)

برگرفته از کتاب اصول بنیادی تای چی چوان خاندان یانگ

 

پیش گفتار مترجم (Translator's Foreword):

شیوه ی شمشیر یا جییِن فا (剑法، Jiànfǎ) بخش جدایی ناپذیر از هنر تای چی است که هنرجویان صرف نظر از اینکه در پی هنر رزم در تمرینات خود هستند یا خیر، با پرداختن به آن از فواید بسیار آن بهرمند می گردند. از دیدگاه اساتید تای چی زمان مناسب برای شروع شیوه ی شمشیر پس از فراگیری فرم دست و آموختن تویی شو است. استاد یانگ چِنگ فو در گفتاری در باب پرداختن به تای چی چوان در این باره توضیح داده اند:

"دوره ی فراگیری تای چی چوان با تمرین و مطالعه ی فرم دست (تای چی چوان) آغاز می شود و به دنبال آن تویی شو تک دستی، تویی شو با گامهای ثابت، تویی شو با گام های متحرک، دالو (گردش بزرگ، dàlǚ)، سان شو و سپس شمشیر باریک دو لبه (تای چی جییِن، Tàijí jiàn)، شمشیر پهن یک لبه (تای چی دائو، Tàijí dāo)، نیزه (تای چی چیانگ، Tàijí qiāng) و مانند آنها."     

 تعداد مقالات در مورد شمشیر در مقایسه با تئوری تای چی و فرم دست بسیار اندک است و از آن اندک تر شمار این گفتارها به زبان پارسی ست. از این روی در این وبسیات سعی بر این خواهد بود تا با برگردان گفتار اساتید بزرگ تای چی در مورد شمشیر و سایر سلاح های تای چی گامی در راستای ارتقای کیفی و کمی ادبیات این بخش از تای چی برداشته شود. موضوع بحث این گفتار سیزده تکنیک اصلی شمشیر در تای چی است که آگاهی از آن در درک و فراگیری بهتر تمرینات بنیادی شمشیر و حرکات فرم تای چی جییِن اهمیت کلیدی دارد. البته از روی تصویر به تنهایی نمی توان هر تکنیک را تصور کرد بنابراین باید همراه با فراگیری نزد استاد این تکنیک ها را آموخت. در اینجا نام تکنیک به زبان چینی، برگردان آن به زبان فارسی و تصویری از اجرای استاد بزرگ یانگ جون (Grand Master Yang Jun) آورده شده است. هنرجویان در حین فراگیری فرم شمشیر دو لبه تای چی سنتی یانگ (تای چی جییِن) می توانند به این بخش مراجعه نمایند. البته این تکنیک ها، هر چند به شکلی متفاوت، در فرم شمشیر دو لبه (تای چی جییِن) تمامی سبک ها وجود دارد؛ بنابراین گفتار پیش رو قابل استفاده برای همه ی هنرجویان است.

شایان ذکر است که در تلاش برای برگردان این کلمات، اصل واژه ی چینی و برگردان های موجود به زبان انگلیسی مورد مطالعه قرار گرفت و سپس به زبان پارسی برگردانده شد. همانطور که می دانیم یافتن واژه ای مناسب که گویای مفهوم باشد کار دشواری است و امیدوارم این کوشش نخستین مفید واقع گردد.

 

مقداد عبدی

مرداد ماه ۱۳۹۷   

 


 

سیزده کلید واژه برای شمشیر در تای چی

shifu- jian

 

劈 pī -۱

ضربت زدن

pi 

   崩 bēng -۲

متلاشی کردن

beng 

点 diǎn -۳

(به) خال زدن

dian 

 刺cì -۴

فرو بردن

cii 

    抽 chōu -۵

خراشیدن

chou 

   Dài -۶

هدایت کردن

dai 

 提 Tí -۷

بالا کشیدن

tii

撩liáo -۸

چرخاندن

liao 

 攪 Jiǎo -۹

پیچاندن

jiao 

 

   擊 Jī -۱۰

ضربه زدن (با کنار شمشیر)

jii

 壓 Yā -۱۱

فشردن

ya 

抹 mò -۱۲

تکه کردن

mo 

 

  截 jié -۱۳

 حائل شدن

jie 



 

 

شرحی بر معنای واژه ووشو

شرحی بر معنای واژه ووشو

Wushu: Detialed Analysis of its meaning

TB2aJffXai5V1BjSszbXXb0hVXa 2961797232

به قلم مقداد عبدی

 

با گسترش هنرهای رزمی چینی به فراسوی مرزهای سرزمین پهناور چین، ووشو در سایر کشورها در بستری به نسبت عاری از فرهنگ سنتی چینی رشد یافته است. خیل بسیارِ علاقمندان و ووشوکاران در این سو و آن سوی گیتی به دنبال شناخت بیشتر و درک عمیق تر مفاهیم و فلسفه ی سبک خود در ووشو هستند. سد راه این تلاش بی وقفه زبان و فرهنگ کشور چین است که گاهی اوقات فراگیری و فهم آن در ژرفنا به سان دورنمایی زیبا و رمز آلود است که دور از دسترس می نماید. گسترش نفوذ اقتصادی چین و تبدیل شدن آن به یک مهره تاثیرگذار در سطح جهانی باعث شده تا چین شناسی به عنوان یک رشته دانشگاهی بیش از پیش مورد توجه و اقبال قرار گیرد و تعداد افرادی که به آموختن زبان و فرهنگ چین روی می آورند روز به روز در حال افزایش است. این رویداد را از جهت فرهنگی باید به فال نیک گرفت تا روز به روز شاهد جلوه گر شدن گوشه ای دیگر از این تمدن کهنِ نوآور پیش چشمان علاقمندان و پژوهشگران این عرصه باشیم.

confucius

 

پس از این پیشگفتار کوتاه برمیگردم به موضوع بحث این گفتار که سیری در معنای واژه ووشو است. آنچه مرا مصصم کرد تا چند سطری در این باب بنویسم شیوه معنا کردن و تفسیرهایی بود که از کلمه ووشو شنیده ام که گاهی درست، گاهی نادرست و گاهی همراه با بزرگ نمایی یک جنبه آن بوده است. متن پیش رو نیز البته برداشت شخصی من از صحبت اساتید بزرگ ووشو، اساتید دانشگاه و ووشو کاران کشور چین و نیز بر اساس تحقیقات شخصی ام از طریق درک محدودی که از زبان و فرهنگ چینی دارم می باشد. هدف هم کمک به گسترش گفتمان اصولی و با پایه و اساس در موضوعات اینچنینی ست.

 

هنرهای زرمی چینی در طول تاریخ با نام های گوناگونی خوانده شده اند که ووشو تا به امروز واپسین آنهاست؛ نام هایی همچون وویی(武艺)، چو‌ئن شوئه(拳学)، چو‌ئن فا (拳法)، گوآ شو (国术) و مانند اینها. واژه ووشو نخستین بار حدود سال پانصد بعد از میلاد (AD)، نزدیک به هزار و پانصد و اندی سال پیش، مطرح شد و در دوره اخیر نیز پس از به روی کار آمدن جمهوری خلق چین بسیار مورد توجه و استفاده قرار گرفت. اجزای تشکیل دهنده کلمه ووشو در زبان چینی عبارتند از:

   و  shù 术

این دو در کنار هم معنای "هنر رزم" می دهند. بررسی جداگانه این دو واژه ما را در درک بهتر معنای آن یاری می کند:

                                

wǔ  --------------->    止 zhǐ + 戈 gē   

止 zhǐ:  (توقف، stop)

戈 gē: (سلاح قدیمی چینی، ancient Chinese Weapon)
                       

 بر اساس معانی اجزا، "وو  " را به یکی از چهار شکل زیر معنا کرده اند:

۱- سلاحی () که نبرد و حمله را متوقف () می کند.

۲- توقف () نبرد و نزاع (سلاح به عنوان نمادی از نبرد)

۳- پیاده نظامِ ()  سلاح () به دست.

۴- واژه (zhǐ, ) برگرفته از واژه (zhǐ, 趾) و به معنای مرد ایستاده است که اسلحه () در دست دارد و آماده مبارزه است۱.

 

- تفسیرهای شماره ۱ و ۲ ووشو را شیوه ای برای پایان دادن به نبرد و درگیری معنا می کنند.

- در مقابل تفسیرهای شماره ۳ و۴ ووشو را شیوه ای برای نبرد معنا کرده که در آن هیچ اشاره ای به قصد و اراده ای برای توقف درگیری نیست. اشاره به شیوه موثر در نبرد است.

 حال این سوال پیش می آید که کدام یک از این دو برداشت درست است و معنای حقیقی ووشو را بیان می کند؟ هر کسی با توجه به درکش از ووشو می تواند برداشت و پاسخ خود را داشته باشد آنچنان که تفاسیر بالا نیز توسط افراد متفاوتی بیان شده است. جواب من به این سوال این است که هر دوی این تفاسیر درست است و با مطالعه تاریخ می بینیم که در برهه ای از تاریخ هر یک از این دو، منظور نظر اهل فن بوده است: شیوه ای برای مبارزه و نیز شیوه ای برای پایان دادن به آن (یا پیش گیری از شروع آن). در بنیاد فلسفه چینی جمعِ دو مفهوم متضاد بسیار رایج بوده و هست و از این حیث با فلسفه غرب بسیار متفاوت است. این-یانگ (Yīn-Yáng) در شیوه تفکر حکما و فلاسفه چین یک اصل جهان شمول (universal) و حاکم بر نظام طبیعت است. رابطه پویای این دو است که موجبات بوجود آمدن ده هزار گونه۲ را فراهم آورده است. در بحث ما نیز نسبت این دو معنای کلمه ووشو از جنس این-یانگ است، بنابراین هر دو معنی و برداشت درست است و هر کدام یک روی سکه را نمایان می کند که قابل تبدیل و تغییر به یکدیگرند.

yin-yang

یک مثال همان بررسی تاریخی ست که نشان می دهد مردمان در قرون مختلف بر اساس اوضاع اجتماعی و سیاسی رویکردی متفاوت به هنرهای رزمی داشته اند. مثال دیگر را می توان از منظر سبک های مختلف ووشو درک کرد: سبک هایی که وجه یانگ در آنها غالب تر است و تاکید بیشتری بر غلبه و چیرگی بر حریف دارند در کنار سبک هایی که وجه این (Yīn) پر رنگ تری داشته و بر کنترل و خاتمه درگیری تاکید می کنند. با سیر در دنیای بی پایان تغییرات این-یانگ می توان تحلیل های بسیاری را استنباط کرد و در اینجا به همین دو مثال بسنده می کنم. آنچه که مورد بحث ماست دو معنای کلی کلمه ووشو است که در بالا مطرح شد. واژه شو (shù, 术) هم به معنی هنر (art) و هم به معنی مهارت (skill) است. بنابراین "وو" و "شو"  در کنار هم معنی "هنر رزم" و همچنین"مهارت رزم" می دهد. شایان ذکر است که برای تلفظ درست کلمه ووشو باید هر دو بخش "وو" و "شو" با صدای"او" در انتها تلفظ می شود.

 حال که معنای واژه ووشو روشن تر شد لازم می دانم تا با توجه به بحث هایی که اخیرا مطرح شده در مورد واژه گونگ فو (功夫, Gōngfu) نیز صحبت کنم چرا که معدود اظهار نظرهای نادرستی در مورد آن بیان می شود و نیاز به بحث و آگاهی رسانی بیشتری هست.

Gōngfu 功夫  -------> Gōng 功 + 

 

Gōng   -------> Gōng 工 + Lì 力           

Gōng: کار (work)

Lì 力: نیرو (strength)

 در نتیجه گونگ به معنی "کار انجام گرفته با تلاش و کوشش و صرف نیرو" است.

-------> dà 大 +  一   (pin in the hair)

dà 大: مرد بالغ (a grown up man)

一   (pin in the hair):    سنجاق بلندی که چینی ها در موی خود قرار می دادند و نشان دهنده بلوغ، ازدواج و یا به طور کلی گذر زمان و بلوغ ناشی از آن است

بدین سان گونگ فو یعنی تلاش و کوشش (صرف نیرو) [Gōng, ] با مداومت در طول زمان[Fū, ] که نتیجه آن دستاوردی بزرگ [Gōngfu, 功夫] است. نکته بسیار مهم این است که گونگ فو یک مفهوم عام در زبان چینی ست و به هیچ وجه تنها مختص هنرهای رزمی نیست. اینجا محل بروز یک اشتباه و سوء تفاهم بزرگ است که برخی گونگ فو را تنها و صرفا در ارتباط با هنرهای رزمی معنا می کنند که شاید به دلیل آشنایی کم با زبان چینی و درک ناکافی از سنت فلسفی و فکری چینیان است. همین سوء برداشت باعث بروز بحث های غیرکارشناسی بسیاری شده است. شما می توانید با مراجعه به یک فرهنگ لغت چینی جمله ای شبیه این در زیر معنای واژه گونگ فو بیابید:

他绘画有功夫

Tā huìhuà yǒu gōngfu.

او در نقاشی کردن مهارت (یا گونگ فو) دارد

در توصیف آشپزی، نقاشی، خطاطی، هنرهای زرمی و یا هر حرفه و فن دیگری می توان به درستی از واژه گونگ فو استفاده کرد. چندین دهه پیش از این استفاده از واژه گونگ فو در فیلم های رزمی چینی  باعث شد برخی تصور کنند که گونگ فو تنها نامی است برای هنرهای رزمی چینی که با توجه به توضیحات بالا می دانیم برداشتی نادرست یا ناقص است و امیدوارم که با توضیحاتی از این دست مرتفع گردد. پیش از پایان این بحث اشاره کوتاهی می کنم به هنر رزمی کونگ فو توآ و معنای گونگ فو در آن.

 بنیان گذارکونگ فو توآ معنای کونگ فو را "طریقت دانایی" شرح داده اند. واژه طریقت به معنای راه از دو بخش مهم معنایی تشکیل شده است: "تلاش و جهد" و "تداوم و استمرار"، چرا که برای پیمودن "راه" باید نیرو صرف کرد و در پیمودن مسیر مداومت داشت. دستاورد طی کردن راه را نیز "دانایی" دانسته اند. اگر نگاهی دوباره به تعریفی که چندین سطر بالاتر از گونگ فو در زبان چینی ارائه دادیم بیندازید و با معنای "طریقت دانایی" مقایسه کنید، بی شک با من هم نظر شده و تردیدی به جای نخواهد ماند که عبارتی دقیق تر وجامع تر از این را نمی توان در زبان پارسی برای گونگ فو ارائه داد؛ حق مطلب را تمام و کمال بیان می کند. شایان ذکر می دانم که دوباره تاکید کنم گونگ فو مفهمومی عام است و اطلاق آن به هر هنر رزمی و یا حرفه و هنر دیگری از نظر مفهومی درست است. ایراد وارد شده از طرف فدراسیون جهانی ووشو (IWUF) از زاویه حفظ میراث فرهنگی و هنری کشور چین بوده و مسئله ای ملی برای آن کشور است نه ایرادی فنی و کارشناسی؛ اگر از همین زاویه هم به آن نگاه شود قابل درک است. چه خوب اگر در داخل جامعه رزمی ایران بحث ها عادلانه تر و در جهت سازنده تری صورت گیرد.

امیدوارم این گفتار که با بررسی دقیق واژه ها در بستر فرهنگ و سنت چینی طرح شد، موجب رفع سردرگمی های احتمالی و روشن تر شدن معانی شده باشد. باشد که مفید واقع شود.

 

مقداد عبدی

مرداد ماه سال ۱۳۹۸

شهر شانگهای، چین

 

 

۱- برگرفته از قدیمی ترین فرهنگ واژه های چینی به نام 文解字)Shuōwén Jiězì) که از معتبرترین منابع رایج در تفسیر و ریشه یابی واژه های زبان چینی است. در مورد واژه (zhǐ, ) چنین آمده است:

zhi 止

 

 

 

 

 

 

Picture of a left footprint; the toes were at the top, the heel at the bottom. Sometimes written, as in zǒu. See zú 'foot', bù 'step', and shū.

در فرهنگ واژه های چینی امروزی بعد از ارايه شرح شوآوِن (Shuōwén)  توضیحات تکمیلی ذکر شده است:

zhǐ now means 'stop' (hold the feet still). The original meaning "foot" survives in  zhǐ as in 脚趾 jiǎozhǐ 'toe'

با توجه به این توضیحات که از منابع معتبر زبان چینی گرفته شده می توان با اطمینان خاطر هر چهار تفسیر ارايه شده برای واژه  را درست دانست چرا که کلید تفسیر آن در همین واژه (zhǐ, ) می باشد. 

 

۲- ده هزار گونه (万物, wànwù) اصطلاحا به معنای هر آنچه که هست می باشد.

 

 


 

 

 

 

 

روش الاکلنگی در نشست های تای چی

 

روش الاکلنگی در نشست ها (دِنگ چِنگ جین)

The Method of Dēng Chēng (蹬撑) in Stances

 

Master Yang Jun - zhan zhuang  - gong bu

 استاد بزرگ یانگ جون (Grand Master Yang Jun)، نسل پنجم از اساتید تای چی خاندان یانگ

 

نویسنده: ادوارد مور (Edward Moore)

برگردان به پارسی: محمد علی شریفیان (Mohammad Ali Sharifian)

پیش گفتار: مقداد عبدی (Meghdad Abdi)

 

پیش گفتار (Foreword):

متن پیش روی شرحی است مختصر از مفهومی بنیادی در تای چی؛ هم آن که سبب پایداری در استقرارها شده و کلیدی که بستر لازم برای انتقال نیرو یا جین از پاها به بالاتنه را فراهم می کند. در زبان چینی آن را دِنگ چِنگ جین (dēng chēng jìn) می نامند و برگردان آن به پارسی روان دشوار است. این عبارت از دو بخش تشکیل شده: یک بخش در برگیرنده ی مفهوم نیرویی پیشرونده و بخش دیگر مسئول دریافت تدریجی این نیروست و به سان یک تکیه گاه عمل می کند. مترجم این مقاله جناب آقای شریفیان، که از تای چی کاران بسیار با استعداد سبک سنتی خاندان یانگ هستند، ترکیب فشار/حمایت را پیشنهاد دادند که کاملا گویای این مفهوم هست.

از آنجایی که این مفهوم در تای چی سنتی یانگ پایه ای است و باید در ذهن و بدن همه ی هنرجویان و تای چی کاران نقش بسته و بنشیند، به نظرم رسید که ترکیبی آشنا تر از واژه هایی که همچنان به مفهوم وفادار بوده و همزمان کمی روان تر و ساده تر باشند لازم است. پیشنهاد من "نیروی الاکلنگی" و نیز "نیروی پدالی" است (با در نظر گرفتن این نکته که پدال واژه ی پارسی نیست تنها عنوانی تکمیلی خواهد بود). الاکلنگ دارای یک تکیه گاه در میان است، از یک سوی نیرو وارد می شود، سوی دیگر نیرو را به تدریج پذیرفته و حرکت می کند، پُر و خالی در حرکت مشخص و متمایز بوده و در ارتباطی هماهنگ و پیوسته با یکدیگرند. در حقیقت تعامل پیوسته و نرم نیروهای پیشران و پذیرنده است که موجب حرکت روان و متعادل الاکلنگ در دو سمت تکیه گاه می شود. اگر یک طرف آن خالی از وزن باشد حرکت پیوسته الاکلنگ دچار مشکل خواهد بود همانطور که در استقرار اگر یکی از پاها خالی باشد بده بستان نیرو بین دو پا وجود نداشته و ریشه استقرار تهی ست. همچنین اگر یک سمت الاکنگ به جای پذیرش تدریجی نیروی سمت مقابل در برابر آن مقاومت کند حرکت متوقف می شود؛ به شکلی مشابه اگر پای پذیرنده در برابر نیروی وارده مقاومت کند تعادل استقرار به هم خورده و اصول حرکت در تای چی نقض می شود. بدین سان "نیروی الاکلنگی" برگردانی مناسب برای مفهوم دِنگ چِنگ جین (dēng chēng jìn) بوده و به آسانی می توان آن را به خاطر سپرد و حین تمرین آن را مرور کرد.

یکی از مواردی که سر کلاس درس استاد یانگ جون همواره از ایشان می شنوم و در استقرار پایانی هر حرکت مرتب به همه گوشزد می کنند همین حضور حس نیروی الاکلنگی در پاها ست: "حال چک کنید که آیا حس دِنگ چِنگ (蹬撑感) را در پاها دارید!" این نشان دهنده میزان اهمیت نهادینه شدن نیروی الاکلنگی در استقرار های ماست و همانطور که در ابتدا گفته شد از نکات کلیدی در تای چی خاندان یانگ است.

در مقاله ی "ساختن پی و بنیادی استوار - استقرار در تای چی چوان" از زبان استاد بزرگ یانگ جِندو (Grand Master Yang Zhenduo) در مورد نیروی الاکلنگی صحبت شده است. گفتار حال حاضر به صورت خاص و اجمالی به این موضوع پرداخته و نویسنده آن استاد ادوارد مور (Master Edward Moore) شاگرد خاص (disciple) استاد بزرگ یانگ جون (Grand Master Yang Jun) هستند. در پایان از آقای شریفیان بابت برگردان این گفتار سپاسگزارم و امیدورام در آینده کارهای بیشتری از ایشان را منتشر کنیم.

 با سپاس،

مقداد عبدی

خردادماه ۱۳۹۶


 روش الاکلنگی در نشست ها (دِنگ چِنگ جین)

gongbu


در گام برداشتن ها حین حرکت در فرم، رعایت تکنیک فشار با پای عقب و حمایت (پذیرش تدریجی) با پای جلو، که "دِنگ چِنگ" نامیده می شود و برگردان آزاد آن «فشار/حمایت» (نیروی الاکنگی) است، بسیار مهم است. در انتقال وزن در فرم ها، ما اغلب با انتقال وزن از پای عقب آغاز کرده و در حالی که زانوی جلو را به آرامی خم و پای عقب را صاف می کنیم، وزن را به سمت جلو منتقل می کنیم. اگر ما استقرار را به درستی با پای جلو پشتیبانی کنیم، حس کردن این نیروی پشتیبان (در پای جلو) است که مانع از انتقال بیش از اندازه وزن به جلو می شود. احساس پُر بودن در پای جلو حرکت کل بدن (در آن جهت) را متوقف می کند. اگر در نشست، پای جلو به درستی پشتیبانی نکند و یا به شکل نادرستی خم شود که سبب خالی شدن آن گردد، اسقرار از انرژی برخوردار نخواهد بود.

در نشست کمانی، در حالی که وزن از پای عقب به سمت پای جلو منتقل می شود، ابتدا وزن را در پاشنه و سپس در سینه پا حس می کنیم. در انتها نیز پنجه های پا زمین را به نرمی در بر می گیرند. تمرکز وزن در پای جلو بر روی سینه پا (اطراف نقطه ی یُونگ چوآن 涌泉، yǒngquán) است. پای جلو در نشست کمانی باید تا جایی خم شود که زاویه ی ساق پا با زمین کمی بیش از 90 درجه بوده و نه بیش از آن تا حدی که امتداد زانو از سر پنجه ها عبور کند. در این حالت پای جلو می بایست احساس پر بودن و سنگینی کرده تا کل استقرار حسی زنده و سرشار از انرژی داشته باشد. تکنیک حمایت/فشار (نیروی الاکنگی) در نشست تهی (虚步،xūbù) نیز استفاده می شود و بسته به نوع حرکت، تمرکز وزن روی پاشنه و یا سینه پا خواهد بود.

xubu2

استفاده درست از تکنیک "فشار با پای عقب و حمایت یا پذیرش تدریجی با پای جلو (نیروی الاکنگی)" در فرمها به پرورش تکنیک ریشه دواندن در حرکات کمک کرده و در پرداختن به تای چی به صورت تمرینی تمام-بدنی بسیار موثر است.

 

پایان