جمعه, مهر 04th

Last update11:14:47 PM

شما اینجا هستید: صفحه نخست شرحی بر معنای واژه تای چی

شرحی بر معنای واژه تای چی

«شرحی بر معنای واژه تای چی»

  «Elucidating  the meaning of the word Taiji» 

نویسنده: مقداد عبدی

 در طول سالهایی که به تمرین تای چی پرداخته ام به هنرجویان، مربیان و تای چی کاران زیادی برخوردم که درک دقیق و کاملی از معنای واژه تای چی نداشتند. این مسئله از زمانی که شروع به آموختن تای چی کردم تا به امروز تغییر اندکی کرده است و به عنوان نمونه هنوز با این پرسش مواجه می شوم که آیا واژه «چی» در تای چی به همان معنای «چی» ایست که در بدن ما در گردش است؟ و یا اینکه بسیاری معنای واژه تای چی را «نهایت برتر» می دانند. چندین سال پیش از این (سال 1391) مقاله کوتاهی نوشتم با عنوان «بیان صحیح کلمه تای چی (On the Correct Pronounciation of the Word Tai Chi) » که در همین وبسایت منتشر گردید. خواندن این مقاله را به همه علاقمندان به تای چی توصیه می کنم چرا که متوجه تلفظ صحیح واژه تای چی ( tài jí) و چرایی همه گیر شدن تلفظ اشتباه آن از منظر تاریخی و زبان شناسی خواهند شد. با مطالعه این مقاله پرسش مربوط به معنای «چی» در تای چی پاسخ داده شده و خواننده متوجه می شود که بیان درست این واژه «تای جی» ست. در ادامه این مقاله نیز به طور خاص از واژه «تای جی» به جای بیان رایج تای چی استفاده می کنم تا منظور بهتر منتقل شود.

با مراجعه به مقاله بالا دیگر نیازی به شرح دوباره بیان صحیح واژه تای جی نیست بنابراین در ادامه تنها به شرح معنای واژه تای جی می پردازم. همانطور که اشاره شد برگردان «نهایت برتر» بسیار رایج است اما در این ترکیب به نهایت چه چیزی اشاره می کنیم و برتری چیست و نسبت به چه چیزی؟ ترکیبی گنگ از نظر مفهموم است، مهمتر اینکه واژه تای جی در زبان چینی از دو واژه ( tài 太) و جی ( jí 极) شکل گرفته است و هیچکدام معنای «برتری» ندارند. در نتیجه برگردان صحیحی نیست.

 برای روشن شدن معنای درست واژه تای جی از دو منظر آن را بررسی می کنیم: تخست از منظر متون کلاسیک تای جی و سپس از دیدگاه استاد بزرگ یانگ جون نسل پنجم از اساتید خاندان یانگ و از اساتید و تئوریسین های به نام تای جی در کشور چین و نیز در سطح بین المللی. چرا که فهم متون کلاسیک تنها با خواندن آنها و بدون بهره بردن از شرح اساتید بزرگ تای جی موجب درک ناکامل از معنای این متون خواهد شد.

 واژه تای جی از دیدگاه متون کلاسیک

در متن منسوب به وانگ زونگ یوئه (Wang Zong Yue) از مجموعه متون کلاسیک تای جی، این واژه اینگونه تعریف شده است:

太极经典,太极拳论,王宗岳

太极者,无极而生,动静之机,阴阳之母也。 动之则分,静之则合。无过不及,随曲就伸

tài jí zhě , wú jí ér shēng , dòng jìng zhī jī , yīn yáng zhī mǔ yě , dòng zhī zé fēn , jìng zhī zé hé 。 wú guò bù jí , suí qū jiù shēn

«تای جی از ووجی زاده شده، مادر این-یانگ است، چهارچوبی است برای حرکت و سکون، در حرکت متکثر شده و در سکون یک (یگانه) می شود. بی ازدیاد و بی کاستی است.»

 این تعریفی بسیار روشن و دقیق از تای جی ست که همانند متن خود بی نیاز از اضافه کردن یا کاستن واژه ایست. اگر این تعریف را با برگردان های رایج واژه تای جی مانند نهایت برتر مقایسه کنیم به نادرستی شان پی می بریم. حال یک قدم فراتر می رویم برای درک بهتر این تعریف و آن بهره بردن از شرح اساتید بزرگ تای جی بر این واژه است. همانطور که پیش از این نیز اشاره شد در اینجا شرح استاد بزرگ یانگ جون، که نخستین بار در کارگاه «درآمدی بر تئوری تای جی» که اسفندماه سال 1398 در تهران برگزار شد با حضار به اشتراک گذاشتم، را به اختصار در اینجا بازگو می کنم. 

Master Yang photo

 واژه تای جی از دیدگاه استاد بزرگ یانگ جون

واژه تی  ( tài 太) به معنای بزرگ ترین، بلندترین (highest, greatest) می باشد و واژه جی ( jí 极) نیز معنای مشابهی دارد. ترکیب این دو واژه با هم را می توان به صورت دو محور تصویر کرد که از هر طرف و از هر جهت بی پایان در حال گسترش هستند و تمام این محیط را در بر می گیرند. مانند دایره این-یانگ ای که همه چیز را در بر می گیرد.

ذهن ما و بدن ما و یا در یک کلام هر کدام از ما در هر زمان درکی و شناختی و سطحی از شرایط جسمی و ذهنی داریم که مشخص کننده وسعت دید و ادراک ما و نقطه تعادلی بر توانایی های ذهنی، ادراکی، شناختی و جسمی ماست. با مطالعه، تمرین و پرورش ذهن و جسم و تن و و روان خود حیطه درک و توانایی های ما گسترش می یابد و به سمت نقطه تعادل جدیدی حرکت می کند تا آن را بیابد؛ این حرکت در شکل زیر از نقطه تعادل 1 به سمت نقطه تعادل 2 و 3 و 4 و ... نشان داده شده است.

                                 نقطه تعادل 2                                                       نقطه تعادل 1 

                                               نقطه تعادل 4                                                     نقطه تعادل 3

این روند رشد و تعالی در زندگی فردی و اجتماعی ما، بسته به همت و تلاشمان، ادامه یافته و وسعت دید و درک ما گسترده تر و فراخ تر می گردد و نقاط تعادل جدیدتر و متفاوت تری را تجربه خواهیم کرد. این روند می تواند بی پایان ادامه یابد. هر کدام از این منزل گاه ها و حرکت ما درون آن به سمت تعادل این-یانگ، تای جی است. به این معنا که تای جی در هر مرحله از رشد ما در برگیرنده گستره تن-روان ماست و به عبارت دیگر حد و نهایت از ماست، حدی بر تای جی نیست. به عنوان نمونه در تای جی چوان، یک تای جی کار در هر مقطع از پرورش جسمی و ذهنی خود یک تای جی ست، یا به عبارت دیگر نقطه تعادلی را تجربه می کند متناسب با حد خود که مشخص کننده تای جی اوست. با تلاش و کوشش و پرورش تن و روان از محدوده پیشین خود فراتر رفته، گستره جدیدی را تجربه کرده و به سمت تعادلی نو از این-یانگ در حرکت خواهد بود. این حد جدید تای جی او را مشخص می کند. این روند رشد و تعالی می تواند گسترش یابد تا جایی که تن و روان فرد مرزهای خود را می شکافد و قلمروهای نو را می آزماید و پیش می رود. این است معنای دقیق و صحیح تای جی. 

نتیجه

این شرح مختصری است از معنای تای جی که ایده اصلی و هسته مرکزی این معنی را از استاد بزرگ یانگ جون و سر کلاس های درس تئوری ایشان فرا گرفته ام، و در اینجا آنرا مختصری گستردم و با کلام خودم به زبان پارسی در اختیار تای چی کاران و علاقمندان عزیز می گذارم. همانطور که گفتم پیش از این نیز در کارگاه «درآمدی بر تئوری تای جی» که اسفندماه سال 1398 در تهران برگزار شد نیز با حضار به اشتراک گذاشته بودم. همانطور که حتما استنباط کردید این معنای گسترده تر و ژرف تری از تای جی است که هم در پرداختن به تای جی چوان به عنوان هنر رزمی و هنر پرورش تن وروان و همچنین در زندگی روزمره می توان از آن بهره برد. امیدوارم که تای چی کاران عزیز معنا و مفهوم صحیح تای جی را مبنای تفکر و عمل خود در پرداختن به تای جی چوان قرار دهند و بیش از پیش در مباحث نظری و تئوری دقیق شوند و مطالعه نمایند. 

در پایان پیشنهاد می کنم همانطور که امروز مترجمان طراز اول در سطح بین المللی در برگردان واژه ه هایی نظیر Qi، Shen، و مانند اینها به ذکر معادل پین یین (pinyin) آنها بسنده کرده و از برگرداندن آنها به زبان خود دوری می کنند، بهتر است واژه تای جی نیز ترجمه نشده و به همین شکل مرسوم به کار رود و برای  فهمیدن و فهماندن معنای آن از تعاریف موجود استفاده شود. بدین سان از بروز اشتباهات و سوءتفاهم ها جلوگیری خواهد شد.

 

با آرزوی امید و موفقیت،

مقداد عبدی

مرداد ماه 1399